Poza wnętrzem własnego domu i przycupniętym na jego tyłach ogrodem, Stara Kowalowa nigdy nie zerkała na boki.
Pytana o to, odpowiadała, że świat nie wydaje się jej na tyle interesujący, by zdzierać na nim wzrok. Od lat zależało jej jedynie na tym, by mieć na oku znajome kąty. Reszta wszystkiego niechaj sobie istnieje, a pewnie, byle bez niepotrzebnego zaglądania mi w oczy! – chwaląc w duchu świętość swojego odosobnienia, przyspieszyła kroku. Z głową lekko pochyloną ku dołowi, wpatrzona zawsze w najbliższy metr przed czubkami swoich całorocznych klapków, planowała jak najszybciej znaleźć się pod własnym dachem. Odgrywało się to dokładnie w tym samym czasie, w którym usiłowała dotrzeć tam także jej przyjaciółka. Obie sunęły w napięciu wzdłuż muru świątynnego. Nie widziały się. Mur był wysoki i gęsty w głazy, a one znajdowały się po obu jego stronach, oddzielone od siebie o solidną, granitową grubość.
Nie oglądaj się za siebie, nie rozglądaj się po niebie, nie patrzaj babo na boki, bo rzucą na ciebie uroki… – wyrecytowały w pamięci, niezależnie od siebie. Nie spodziewały się ataku guseł od Pobożnych, bynajmniej. Członkowie społeczności świątynnej unikali pogańskich zwyczajów, o czym nie omieszkali wspominać przy byle okazji, rzecz jasna – niepytani. Jednakże ten stary, wyświechtany wierszyk, w jakiś przedziwny sposób dobrze oddawał stan ducha przyjaciółek, od lat neurotycznie przemykających pod Świątynią. Wszystkie chwyty dozwolone, aby tylko nie spotkać jakiegoś Pobożnika lub nie być wciąganym przez niego w odrealnione rozmowy, na Duszne tematy. Dusznymi nazywała je Kowalowa, zwykle podczas plotkowania do Kazimiery. Pobożnicy dumnie tytułowali swoje pogawędki Rozmowami Duchowymi. Rzecz jasna, czynili to niepytani. Staruszka nie ufała ich natarczywemu nazewnictwu. Zwykła mawiać, że jeśli to, co reprezentują ci ludzie byłoby prawdą na temat duchowości, to, NA PROSTOTĘ TEGO ŚWIATA!!!, pragnęłaby na zawsze pozostać na wskroś pusta, Naskórkowa.
Takim grzechem opieczętował ją, lata temu, jeden z Ojców, gdy wycharczała mu w nerwach swoją opinię na temat jego przemówienia– Stara Kowalowa to jest kobieta Naskórkowa – pouczał- niegłęboka i bezrefleksyjna dusza…
A niech ich tam…! – jak zwykle, miała ochotę przekląć na wspomnienie tamtego nieszczęsnego dnia. Ale to już nie był jej problem. Mknęła przed siebie w luźnej podomce, z kwiecistą chustą na spętanych w byle kok włosach. Pot zalewał jej oczy. Gorąco było i parno dziś, a stare ciało nieznośnie ociężałe. Męczy się jakby nie było z tego świata – skarżyła się.
Uwaga! Zdaje się, że minęła kilku Pobożników zajętych rozmową! Zanim ją zauważyli: wypowiedziała sobie rozkaz i pomimo tarcia w stawach biodrowych wykonała go niezwłocznie – Biegiem! Biegiem! Biegusiem!
Najpierw łapczywe schwytanie drewnianej furtki i wymiana spojrzeń z pierwszym z brzegu okiem malwy, jednej z wielu zasadzonych przy płocie. Oto jak smakuje wolność! Dom, nareszcie! – westchnęła zatrzaskując furtkę. Pobożnicy zjawiali się w jej progach wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, których za całe lata było szczęśliwie niewiele. Zwykle chodziło o udostępnienie kluczy, kiedy to któryś z Ojców zapomniał ich ze sobą, a do Gorliwości pozostawało niewiele czasu. Po śmierci Anny Bogdanowej trochę zamieszania w życie Kowalowej wprowadzały też pogrzeby, które Pobożnicy nazywają pożegnaniami. Tak czy inaczej, śmierć, całe szczęście, także nie przychodzi codziennie. Wspominając spokojny dziedziniec Świątyni, nie miała powodów obawiać się takiego wypadku. Była więc spokojna stojąc na swoim skrawku ziemi, ocalona! Odkąd przestała być jedną z nich, marzyła tylko o jednym. By przestali żywić na jej temat swoje histeryczne nadzieje, że któregoś dnia, może nawet na dzień przed śmiercią, wróci w ich progi na kolanach błagając o łaskę przebaczenia.
– Po moim trupie! – powiedziała groźnie, dedykując swoje słowa Pobożnikom, ale jej głos wleciał pomiędzy malwy.
Wielookie kwiaty zasiane w gęstych rzędach, niemal całkowicie zacieniały parterowe okna. Niosły prawdziwe pocieszenie zapachem i ubarwieniem, gdy znalazło się już w ich zacisznym towarzystwie. Największą jednak ulgę, w pierwszej chwili, zawsze dawała satysfakcja, że udało się zbiec uświęconym Pobożnikom. Brzmi to może niepoważnie, jak gdyby ci ludzie byli kimś więcej niż nudziarzami religijnymi. W istocie i na nieszczęście Starej Kowalowej – byli i jednym, i drugim.
Bramka zaskrzypiała tylko raz. Kazimiera Mizia jako pierwsza zameldowała się pod drzwiami. Zrobiła to q zgodnie z Nieufnością, czyli bezszelestnie. Chwilkę po niej pojawiła się Stara Kowalowa. Niby to w powietrze, nie adresując ich konkretnie – wysyłała umęczone uśmiechy w asyście muzyki rdzewiejących zawiasów.
Na poziomie świadomości nie spodziewała się spotkania, ale jakaś niewyrażalna część jej, przeczuwała Kazimierę, wobec czego, gdy ich oczy się spotkały, nie było w nich zaskoczeń.
– Ah, już tu jesteś! – Wydyszała, wyciągając z wielkiej torebki pęk kluczy. Na widok Kazimiery uśmiech uwalniał jej się sam, nawet wśród duszącej zadyszki. Pamiętała, by mówić teraz niezbyt głośno i w razie czego, nie zachęcić jakiegoś Pobożnika do podsłuchiwania. Często zapuszczali się w okolice jej płotu sprzątając obejście lub po prostu spacerowali wokół Gmachu, modląc się w zadumie. A po co jej to Duszne zamieszanie? Dziś taki podsłucha, jutro zobaczy mnie przy Świątyni i zechce zagadać… – prorokowała czarny scenariusz – Ile można się silić na uprzejmości, podczas gdy w duchu nie sposób pojąć ich pokrętnego myślenia?! – podsumowała z rozdrażnieniem.
– Już idę, idę… i otwieram drzwi do spokoju! – zwróciła się do Kazi, pochylając ku niej lekko – Wiem, że też do tego ci tęskno, kochana moja… Ano, ciekawe, czy udało ci się zwiać sprzed oczu tym dwóm, co tam w lesie dziś spacerowali? – zapytała, próbując wyczytać z mowy gościa ewentualne zmęczenie, jakieś ślady płochliwej ucieczki. Na nic to.
Od pierwszego zetknięcia klucza z zamkiem, Kazimiera Mizia nie była w stanie się już skupić. Gdy tylko otworzyły się przed nią drzwi do kuchni przyjaciółki, wyrwała do przodu i po minucie zajęła się umaszczeniem na poduszeczce, od lat wiernie zmiękczającej siedzenie starego, spracowanego krzesła. Spokój przyjemnie zakręcił jej w głowie.
Odetchnęła i zadrzemało się jej nawet zdrowo, zanim Kowalowa nie przyrządziła czegoś do jedzenia. Zapachy zbudziły Kazimierę, a nawet ściągnęły z krzesła. Gdy jej powonienie zbliżyło się do miski wypełnionej mięsem, jakiś obrazek, strzępek ciepła, matczynego sutka mignął jej w głębinach odczuć. Ścisnęło ją w miękkim brzuszku. Zatęskniła. Na szczęście przyjaciółka wiedziała, jak wypełnić tę pustkę. Stara Kowalowa pokarmiła Kazimierę i wyprzytulała.
Wieczorem w milczeniu obchodziły ogród Starej Kowalowej. Kazimiera kochała jego fascynujące, zachwaszone zakamarki, świadomie rozpuszczane przez przyjaciółkę. Zatrzymywały się, gładziły ich skołtunione gałęzie, słuchały o czym fałszuje, zagubiony w ich labiryncie letni, wieczorny wietrzyk. Księżyc im świecił niemniej niż witraże z rozgrzanej od modłów Świątyni. Pobożnicy dziękowali Bogu za lato i zbliżające się plony ziemi. Ojcowie przemawiali jeden po drugim. Po trzeciej, odśpiewanej entuzjastycznie Psalmuszce, gwar wyciekł na plac Świątynny. Porzuciły chaszcze, zagęściły ruchy. W mgnieniu oka znalazły się blisko domu. Przypuszczały, że uda im się zasnąć na dobre dopiero wtedy, gdy wszyscy, co do jednego Pobożnika, wrócą do swoich domów. Kazimierze głowa spuchła od jęczących Psalmuszek, które uważano tu za religijne pieśni, tfu! Natomiast trudno było jednoznacznie określić, co tak naprawdę niepokoiło Kowalową.